Kisa ozet: Amerika'da etiket fiyati odeyeceginiz fiyat degil. Satis vergisi kasada ekleniyor, orani eyalete ve cogu yerde ilceye gore degisiyor. Bes eyalette eyalet duzeyinde satis vergisi hic yok, ama ikisinde yerel vergiler devreye girebiliyor.
Etiket Fiyati Neden Yalan Soyler
Turkiye'de fiyatlar KDV dahil gosterilir. Amerika'da tam tersi: raftaki 19.99 dolarlik urun kasada 21 dolar da olabilir, 22 dolar da. Aradaki farkin adi sales tax ve bu vergi eyalet, ilce ve bazen sehir katmanlarinin ust uste binmesiyle olusuyor.
Bu yuzden butce yaparken kabaca yuzde 6 ila 10 arasi bir pay ayirmak isinizi gorur, ama gercek oran yasadiginiz adrese gore degisir. Buyuk alimlarda (mobilya, beyaz esya, elektronik) bu fark uc haneli rakamlara ulasabiliyor.
Satis Vergisi Olmayan Bes Eyalet
Eyalet duzeyinde satis vergisi bulunmayan bes eyalet var: Alaska, Delaware, Montana, New Hampshire ve Oregon. Ingilizce kaynaklarda bunlar bas harflerinden dolayi NOMAD diye anilir.
Ama "vergisiz" ifadesi hepsi icin ayni anlama gelmiyor:
- Delaware, New Hampshire, Oregon: Yerel duzeyde de satis vergisi yok. Etiket fiyati kasada odedigim fiyat.
- Alaska: Eyalet vergisi yok ama belediyeler kendi satis vergisini koyabiliyor.
- Montana: Turizm yogun bolgelerde yerel bir satis vergisi uygulanabiliyor.
Buyuk bir elektronik alimi icin komsu eyalete gitmeyi dusunuyorsaniz, yol maliyetini ve asagidaki use tax konusunu hesaba katin.
Use Tax: Kimsenin Anlatmadigi Kisim
Yasadiginiz eyaletin satis vergisi varsa ve urunu vergisiz bir eyaletten ya da vergi tahsil etmeyen bir saticidan aldiysaniz, cogu eyalette bunu kendi beyaniniz uzerinden odemeniz beklenir. Bunun adi use tax ve genelde eyalet gelir vergisi beyannamesinde bir satir olarak karsiniza cikar.
Pratikte kucuk alimlar icin kimse bunu takip etmiyor, ama araba, tekne, buyuk mobilya gibi tescili olan kalemlerde eyaletler bunu ciddi biciminde takip ediyor. Baska eyaletten alinan araci kendi eyaletinizde plakalandirirken aradaki vergi farki cogu zaman kapida karsiniza cikiyor.
Vergisiz Hafta Sonlari
Bircok eyalet yilda bir kez, cogunlukla okul aciliminda, belirli urun gruplari icin satis vergisini gecici olarak kaldiriyor. Kapsam ve tarih her eyalette farkli: bazi eyaletlerde yalniz kirtasiye ve giyim, bazilarinda bilgisayar da dahil, ve neredeyse hepsinde urun basina bir fiyat tavani var.
Tarihler her yil yeniden belirlendigi icin burada bir liste vermek yaniltici olur. Dogru kaynak, yasadiginiz eyaletin gelir idaresinin (Department of Revenue) kendi duyurusu.
Neyin Vergilendigi de Degisiyor
Oran kadar onemli bir baska konu, hangi urunun vergiye tabi oldugu. Bazi eyaletlerde islenmemis gida vergiden muaf, bazilarinda dusuk oranli, bazilarinda tam oranli. Recete ile alinan ilaclar cogu eyalette muaf. Giyimde ise tablo daha da karisik: birkac eyalet giyimi tumden muaf tutarken, bazilari belirli bir fiyat esiginin altini muaf sayiyor.
Buyuk bir alisveristen once fisin altindaki vergi satirini okumak, hangi kalemin nasil vergilendigini gormenin en hizli yolu.
Gorsel: Peter Merholz / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0.
